De meeste tuinders hebben vast wel eens tomaten willen kweken in eigen tuin. Helaas hebben velen onder ons daar negatieve ervaringen mee opgedaan. Aanvankelijk lijkt het opkweken prima te gaan; de jonge plantjes groeien vaak als kool en er lijkt niets aan de hand. Het gaat allemaal heel voorspoedig, er zitten zo rondom half tot eind augustus massa’s groene tomaten aan……. En dan bij de eerste roodverkleuring van de gave groene tomaten gaat het ineens gruwelijk mis; De tomaten worden niet rood, maar in een rap tempo bruin. Ook de plant zelf sterft af en soms zelfs binnen een tijdsbestek van een week zijn we alles kwijt.
Oorzaak: Phytophthora, ofwel de aardappelziekte.
Phytophthora is een verzamelnaam voor een hele plantenfamilie van schimmels, onderverdeeld in 5 klassen. Iedere klasse kan afzonderlijk verantwoordelijk zijn voor de aantasting van onze tomatenplanten. Phytophthoraschimmel vind je overal in de natuur (bijvoorbeeld ook in beuken, eiken enz}. Het is echter niet altijd zo dat alle 5 onderliggende klassen overal voorkomen. Het is streekgebonden. Welke klassen juist in jouw moestuin voorkomen is moeilijk te voorspellen. Feit is wel dat Phytophthora als geheel een zeer ernstig land- en tuinbouwkundig probleem is geworden. Het is niet voor niets dat aardappelvelden tot wel 11 keer per groeiseizoen worden bespoten met zgn herbicide-cocktails. Veelal zitten daar ook anti-phytophthora-middelen bij.
En ja, spuiten tegen phytophthora is dus mogelijk, maar zelf zou ik zeker bespoten tomaten niet meer willen eten, juist omdat de gifstoffen zich in de vruchten ophopen.
Is er dan niets tegen te doen? Nee, eigenlijk weinig!! En ik spreek uit eigen ervaring. In ieder verhaal over de tomatenkweek lees ik dat een afdak tegen de regen wordt aangeraden. Maar zolang je geen grote kas kunt neerzetten waarin voldoende kan worden gelucht en dus, zoals de meeste tuinders, aangewezen bent op wat golfplaatjes als afdakje kan ik je rustig vertellen dat dit niet werkt. Tomatenplanten bereiken vaak hoogtes van 1.80 – 2.00 meter en zijn veelal behoorlijk omvangrijk. Gevolg: de planten staan vaak te dicht op elkaar, de bladeren zitten tegen de golfplaten aan en ook door condensvorming neemt de kans op phytophthora eigenlijk meer toe dan af!
Resistente zaden
Sinds jaren bestaan er al zogenaamde resistente soorten als Phylovita F1, Phantasia F1, Pyros F1, Crimson Crush, Deviant F1. Helaas zijn al deze soorten niet resistent genoeg tegen alle klassen die in onze streek voorkomen. Dit heeft tot gevolg dat de planten net zo ziek worden als alle niet-resistente tomatensoorten. Kopen van dit soort zaad heeft dus geen enkele zin en is echt weggegooid geld.
Op dit moment bestaan er nog geen 100% resistente planten. Echter de allerbeste soort die het opvallend lang uithoudt op de Twentse zandgronden is Mountain Magic F1 . Deze soort zou resistent zijn tegen 4 van de 5 klassen en uit eigen ervaring kan ik zeggen dat dit de eerste soort is die bij mij en inmiddels vele andere tuinders vele kilo’s tomaten oplevert. Maar realiseer je wel dat ook Mountain Magic tomatenplanten uiteindelijk (meestal eind oktober) zullen afsterven door Phytophtora.
Hier zie je naast de wat kleinere Mountain Magic ook grote vleestomaten, te weten: Mountain Merit. Dit ras lijkt een wat mindere resistentie te hebben dan de Mountain Magic. De opbrengst Mountain Merit is redelijk goed, maar de verkrijgbaarheid van het zaadgoed is zeer slecht. Dit soort is in Nederland niet te verkrijgen.
Die F1 betekend eigenlijk dat het zaad is dat uit ouders is gekweekt, waarvan de eigenschappen bekend zijn. F1, F2 en zelfs F3 is mogelijk. Dit noemt men zgn. hybriden. Het betekent absoluut niet dat dat dit zaad genetisch gemanipuleerd zou zijn.
Het kweken doet men vaak in speciale kassen met daarin een eigen insectenwereld om kruisbestuiving van andere tomatenrassen te voorkomen. F1 zaden zijn daarom meestal duurder dan normale zgn. zaadvaste soorten.
F1 hybriden zijn niet zaadvast, d.w.z.: wanneer je zaad trekt van de vruchten van een F1 hybride is het resultaat daarvan onvoorspelbaar!
De kans is dan bijvoorbeeld weer groot dat de zaden daarvan weer niet resistent zijn. Koop dus gewoon ieder jaar een nieuw pakje zaad!
Hier mijn een deel van mijn eigen tomatenteelt op de Cramerswei; Zoals je kunt zien gebruik ik een zeer stevige constructie gewoon in de buitenlucht. Totaal had ik het afgelopen seizoen zo’n 40 planten, goed voor vele kilo’s rijpe, verrukkelijke tomaten.
Mountain Magic zaden ook in 2024 bij mij te koop
Omdat Mountain Magic zaden in de VS worden gekweekt, is de verkrijgbaarheid ervan in de EU soms lastig en vooral duur. Meestal betaal je hier per zaadje ongeveer 80 cent. Bij enkele online Nederlandse zaadhandelaren zijn ze nu standaard te bestellen. Ik heb ze o.a. gezien bij Vreeken’s zaden (7 zaden/4,95) en bij Zaadhandel van der Wal. (6 zaden/4.75 EU). Mocht je zelf online bestellen; PAS OP: er zijn zaken die i.p.v. ‘Mountain Magic F1’ de soort ‘MagicMountain’-tomaat veel goedkoper aanbieden. Hier gaat het echter om een heel andere tomatensoort.
Wanneer je belangstelling hebt, kun je Mountain Magic F1’-zaden via mij bestellen. Ik koop ze in grotere hoeveelheden (400 zaden). De prijs bij mij zal dan rond de 30 cent per zaadje liggen. 1 zakje van 10 zaden zal dus ongeveer 3,- euro kosten.Ik maak er geen winst op en doe dit uitsluitend omdat ik weet dat er binnen de vereniging veel belangstelling bestaat en ik er een boel mensen echt plezier mee doe.
Stuur even een email met je naam en het aantal zakjes dat je wilt bestellen naar Henk Rijsman. Waarschijnlijk kan ik ze met de jaarvergadering (29 januari) verdelen.
Veel plezier met je tomatenteelt
Henk Rijsman, Cramersweide